surah053

وَٱلنَّجْمِ إِذَا هَوَىٰ١

Vən nəcmi iza həva

And olsun çıxmaqda və batmaqda olan ulduza. (Yaxud: And olsun cin və şeytanlara enən yandırıcı od parçalarına; yaxud baş qaldıran bitkiyə; yaxud Quranın vəhy mərkəzinə nazil olmaqda olan hissə və ayələrinə.)

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَىٰ٢

Ma zallə sahibukum və ma ğəva

Sizin yoldaşınız və dostunuz (Muhəmməd (s) nə (əməldə səadət) yolundan çıxıb və nə də (əqidəsində haqdan) azıb.

وَمَا يَنطِقُ عَنِ ٱلْهَوَىٰٓ٣

Və ma yəntiqu ənil həva

O, (Quranın və ilahi tapşırıqların çatdırılmasında) əsla nəfsi istəkləri ilə danışmır.

إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْىٌ يُوحَىٰ٤

In huvə illa vəhyun yuha

Dedikləri yalnız, (yuxarı aləmdən) ona ilham olunan vəhydir.

عَلَّمَهُۥ شَدِيدُ ٱلْقُوَىٰ٥

Əlləməhu şədidul quva

Onu ona (Peyğəmbərə) qüvvələri möhkəm və güclü olan (əmanətdar Cəbrail) öyrətmişdir.

ذُو مِرَّةٍ فَٱسْتَوَىٰ٦

Zu mirrətin fastəva

(Yaradılışında) güc və qüvvə (və ağılda möhkəmlik və mətanət) sahibi olan! Beləliklə o, (özünün əsl qiyafəsində Peyğəmbərin (s) qarşısında) dayandı.

وَهُوَ بِٱلْأُفُقِ ٱلْأَعْلَىٰ٧

Və huvə bil`ufuqil ə'la

(Yerdən) üstün üfüqdə olduğu halda.

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّىٰ٨

Summə dəna fətədəlla

Sonra (Peyğəmbərə) yaxınlaşdı və daha yaxın oldu.

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَىٰ٩

Fəkanə qabə qəvsəyni əv ədna

Beləliklə, (onunla Peyğəmbərin arasında) iki kaman (yaxud iki dirsək qədər) və ya daha az məsafə var idi.

فَأَوْحَىٰٓ إِلَىٰ عَبْدِهِۦ مَآ أَوْحَىٰ١٠

Fə`əvha ila əbdihi ma əvha

Beləliklə də, Allahın bəndəsinə (Muhəmmədə (s) həqiqət və sirlərdən) vəhy etdiyini vəhy etdi.

مَا كَذَبَ ٱلْفُؤَادُ مَا رَأَىٰٓ١١

Ma kəzəbəl fu`adu ma rə`a

(Peyğəmbərin) qəlb(i) gördüyündə (Cəbrailin üzünü və onun yaxınlaşmasını görməsində yanılmadı və) yalan demədi.

أَفَتُمَـٰرُونَهُۥ عَلَىٰ مَا يَرَىٰ١٢

Əfətumarunəhu əla ma yəra

Onunla (öz gözü ilə) gördüyü şey barəsində mübahisə edirsiniz?!

وَلَقَدْ رَءَاهُ نَزْلَةً أُخْرَىٰ١٣

Vələqəd rəahu nəzlətən uxra

Şübhəsiz, (onun Peyğəmbəri özü ilə yuxarı apardığı) digər bir nazilolmada onu (öz gözü ilə əsl qifayəsində, Allahı isə qəlbinin gözü ilə) görmüşdü.

عِندَ سِدْرَةِ ٱلْمُنتَهَىٰ١٤

Ində sidrətil muntəha

Sidrətulmüntəhanın (göylərin sərhədlərinin axırı və bəndələrin əməllərinin qalxıb-enmə yerinin sonunda yerləşən sidr ağacının) yanında.

عِندَهَا جَنَّةُ ٱلْمَأْوَىٰٓ١٥

Indəha cənnətul mə`va

(Məhşərdə hesab qurtardıqdan sonra möminlərin) məskunlaşama yeri olan axirət Cənnəti onun yanındadır.

إِذْ يَغْشَى ٱلسِّدْرَةَ مَا يَغْشَىٰ١٦

Iz yəğşas sidrətə ma yəğşa

Bürüyən şey (nur, gözəllik və saysız mələklər) o sidrəni əhatə edən zaman

مَا زَاغَ ٱلْبَصَرُ وَمَا طَغَىٰ١٧

Ma zağəl bəsaru və ma tağa

(Peyğəmbərin) göz(ü gördüyünü) əsla səhv görmədi və (görməli olduğunda) həddi aşmadı.

لَقَدْ رَأَىٰ مِنْ ءَايَـٰتِ رَبِّهِ ٱلْكُبْرَىٰٓ١٨

Ləqəd rə`a min ayati rəbbihil kubra

Şübhəsiz, öz Rəbbinin çox böyük nişanələrindən (bir qismini) gördü.

أَفَرَءَيْتُمُ ٱللَّـٰتَ وَٱلْعُزَّىٰ١٩

Əfərə`əytumu əllatə vəl uzza

Belə isə mənə (ərəb qəbilələrinin iki böyük bütü olan) Lat və Üzzadan xəbər verin.

وَمَنَوٲةَ ٱلثَّالِثَةَ ٱلْأُخْرَىٰٓ٢٠

Və mənatəs salisətəl uxra

Həmçinin (ərəblərin qondarma mələk şəklindəki məşhur bütlərinin) üçüncü(sü olan) digər bir büt – Mənatdan! (Bunlar Allahın şərikləridirlər?!)

أَلَكُمُ ٱلذَّكَرُ وَلَهُ ٱلْأُنثَىٰ٢١

Ələkumuz zəkəru və ləhul unsa

(Sizin fikrinizcə) oğlan sizə və qız (isə) Allaha məxsusdur?

تِلْكَ إِذًا قِسْمَةٌ ضِيزَىٰٓ٢٢

Tilkə izən qismətun ziza

Belə olan halda bu bölgü zalımanədir!

إِنْ هِىَ إِلَّآ أَسْمَآءٌ سَمَّيْتُمُوهَآ أَنتُمْ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلْطَـٰنٍ‌ۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَمَا تَهْوَى ٱلْأَنفُسُ‌ۖ وَلَقَدْ جَآءَهُم مِّن رَّبِّهِمُ ٱلْهُدَىٰٓ٢٣

In hiyə illa əsma`un səmməytumuha əntum vəaba`ukum-ma ənzələ əllahu biha min sultan, in yəttəbi'unə illaz zannə və ma təhval ənfus, vələqəd ca`əhum-min rrəbbihimul huda

(Məbud, Allaha yaxınlaşdıran və şəfaətçi adlandırılan) bu bütlər sizin və atalarınızın (onlara) qoyduğunuz quru adlardan başqa bir şey deyildirlər. Allah onlar(ın haqq olmaların)a dair əsla bir dəlil-sübut nazil etməmişdir. (Bəli,) onlar yalnız gümana və nəfsi istəklərə tabe olurlar, halbuki Rəbbləri tərəfindən onlara hidayət vasitəsi (Quran və Peyğəmbər) gəlmişdir.

أَمْ لِلْإِنسَـٰنِ مَا تَمَنَّىٰ٢٤

Əm lil`insani ma təmənna

Məgər istədiyi (hər) şey insan üçün (dərhal) hazır olur (ki, bütlər tanrı, hacətləri verən və şəfaətçi olsunlar)?!

فَلِلَّهِ ٱلْأَخِرَةُ وَٱلْأُولَىٰ٢٥

Fəlilləhil axirətu vəl ula

(Xeyir, belə deyil!) Çünki axirət və dünya (ancaq) Allaha məxsusdur (və Onun bunlarda şəriki yoxdur).

وَكَم مِّن مَّلَكٍ فِى ٱلسَّمَـٰوَٲتِ لَا تُغْنِى شَفَـٰعَتُهُمْ شَيْــًٔا إِلَّا مِنۢ بَعْدِ أَن يَأْذَنَ ٱللَّهُ لِمَن يَشَآءُ وَيَرْضَىٰٓ٢٦

Vəkəm-min mmələkin fis səmavati la tuğni şəfa'ətuhum şəy`ən illa min bə'di ən yə`zənə əllahu limən yəşau vəyərza

Göylərdə neçə-neçə mələklər (var) ki, onların (bu dünyanın yaradılış işləri və o dünyanın günahkarları barəsindəki) şəfaət və vasitəçilikləri heç bir fayda verməz. (Bu) yalnız Allah (şəfaət etməsini və ya şəfaət olunmasını) istədiyi və razılıq verdiyi kəsə izn verdikdən sonra (mümkündür).

إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْأَخِرَةِ لَيُسَمُّونَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةَ تَسْمِيَةَ ٱلْأُنثَىٰ٢٧

Innə əlləzinə la yu`minunə bilaxirəti ləyusəmmunəl məla`ikətə təsmiyətəl unsa

Həqiqətən, axirətə imanı olmayan kəslər mələkləri qadın adı ilə adlandırırlar (onların Allahın qızları olmasını deyirlər).

وَمَا لَهُم بِهِۦ مِنْ عِلْمٍ‌ۖ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ‌ۖ وَإِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغْنِى مِنَ ٱلْحَقِّ شَيْــًٔا٢٨

Və ma ləhum bihi min ilm, in yəttəbi'unə illaz zann, və`innəz zannə la yuğni minəl həqqi şəy`ə

Halbuki onların bu (iddia) barədə bir bilikləri yoxdur. Onlar yalnız zənn və gümana tabe olurlar və şübhəsiz, zənn və güman əsla həqiqətin yerini tuta bilməz.

فَأَعْرِضْ عَن مَّن تَوَلَّىٰ عَن ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا ٱلْحَيَوٲةَ ٱلدُّنْيَا٢٩

Fə`ə'riz ən mmən təvəlla ən zikrina vələm yurid illal həyatəd dunya

Buna görə də Bizi yad etməkdən (və Bizim Quranımızdan) üz döndərən və yalnız bu dünya həyatını istəyən kəs(lər)dən üz döndər (və onlarla mübahisə etmə).

ذَٲلِكَ مَبْلَغُهُم مِّنَ ٱلْعِلْمِ‌ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ ٱهْتَدَىٰ٣٠

Zalikə məbləğuhum-minəl ilm, innə rəbbəkə huvə ə'ləmu bimən zallə ən səbilihi və huvə ə'ləmu biməni htəda

Bu, onların biliklərinin son mərhələsidir. Həqiqətən sənin Rəbbin Onun yolundan sapanı da, doğru yola gələni də yaxşı tanıyır.

وَلِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَٲتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ لِيَجْزِىَ ٱلَّذِينَ أَسَـٰٓـــُٔواْ بِمَا عَمِلُواْ وَيَجْزِىَ ٱلَّذِينَ أَحْسَنُواْ بِٱلْحُسْنَى٣١

Vəlilləhi ma fis səmavati və ma fil ərzi liyəcziyə əlləzinə əsa`u bima əmilu vəyəcziyə əlləzinə əhsənu bilhusna

Göylərdə və yerdə olanlar (onların özləri də daxil olmaqla) Allaha məxsusdur. (Çünki onları yaratmaq, qorumaq, idarə etmək və yox etmək Onun qüdrət əlindədir. O hamını yaradıb) ki, pislik etmiş kəsləri etdiklərinin müqabilində (və ya həmin əməllərin gerçək axirət təzahürü ilə) cəzalandırsın və yaxşı işlər görmüş kəslərə daha yaxşı mükafat ilə əvəz versin.

ٱلَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَـٰٓئِرَ ٱلْإِثْمِ وَٱلْفَوَٲحِشَ إِلَّا ٱللَّمَمَ‌ۚ إِنَّ رَبَّكَ وَٲسِعُ ٱلْمَغْفِرَةِ‌ۚ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنشَأَكُم مِّنَ ٱلْأَرْضِ وَإِذْ أَنتُمْ أَجِنَّةٌ فِى بُطُونِ أُمَّهَـٰتِكُمْ‌ۖ فَلَا تُزَكُّوٓاْ أَنفُسَكُمْ‌ۖ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ ٱتَّقَىٰٓ٣٢

Əlləzinə yəctənibunə kəba`irəl ismi vəl fəvahişə illa əlləməm, innə rəbbəkə vasi'ul məğfirəh, huvə ə'ləmu bikum iz ənşə`əkum-minəl ərzi və`iz əntum əcinnətun fi butuni umməhatikum, fəla tuzəkku ənfusəkum, huvə ə'ləmu biməni ttəqa

Həmin o kəslərə ki, kiçik və təsadüfi günahlar istisna olmaqla, həmişə (dünyada şər’i cəza, axirət üçün isə od vəd edilmiş) böyük günahlardan və (İslamda cəza təyin edilmiş) çirkin əməllərdən çəkinirlər. Sənin Rəbbinin əfvi doğrudan da genişdir. O sizi həm torpaqdan yaradanda, həm də analarınızın bətnində rüşeym halında olanda çox yaxşı tanıyır. Odur ki, özünüzü tərifləməyin. O, təqvalı olanı daha yaxşı tanıyır.

أَفَرَءَيْتَ ٱلَّذِى تَوَلَّىٰ٣٣

Əfərə`əytə əlləzi təvəlla

(Tovhiddən, cihaddan və malını Allah yolunda xərcləməkdən) üz çevirəni gördünmü?

وَأَعْطَىٰ قَلِيلاً وَأَكْدَىٰٓ٣٤

Və`ə'ta qəlilən və`əkda

Və (öz malından) bir az verib (qalanını verməyə) xəsislik göstərəni?

أَعِندَهُۥ عِلْمُ ٱلْغَيْبِ فَهُوَ يَرَىٰٓ٣٥

Ə'indəhu ilmu əl ğəybi fəhuvə yəra

Məgər o, qeybi bilir və (qəlb gözü ilə gələcəyi –malını Allah yolunda verəcəyi təqdirdə yoxsullaşacağını) görür?!

أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِى صُحُفِ مُوسَىٰ٣٦

Əm ləm yunəbbə` bima fi suhufi musa

Yoxsa Musanın (Tövratının) səhifələrindəkilərdən xəbər tutmayıb?

وَإِبْرَٲهِيمَ ٱلَّذِى وَفَّىٰٓ٣٧

Və`ibrahimə əlləzi vəffa

Və (yaxud Allaha itaətə, tovhidin çatdırılmasına, mübarizədə səbrə və imtahanın yerinə yetirilməsində əhdə) tam vəfa etmiş İbrahim(in səhifələrində olanlardan)?

أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ٣٨

Əlla təziru vazirətun vizrə uxra

(Onlarda deyilir) ki: «Heç kəs başqasının günah yükünü götürməyəcəkdir.»

وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَـٰنِ إِلَّا مَا سَعَىٰ٣٩

Və`ən lləysə lil`insani illa ma sə'a

Və insan üçün etdiyi səy və təlaşdan başqa bir şey yoxdur.

وَأَنَّ سَعْيَهُۥ سَوْفَ يُرَىٰ٤٠

Və`ənnə sə'yəhu səvfə yura

Onun səy və təlaşı(nın nəticəsi) tezliklə (ölən kimi və Qiyamətdə) görünəcəkdir.

ثُمَّ يُجْزَٮٰهُ ٱلْجَزَآءَ ٱلْأَوْفَىٰ٤١

Summə yuczahul cəza`əl əvfa

Sonra onun müqabilində ona kamil əvəz veriləcəkdir.

وَأَنَّ إِلَىٰ رَبِّكَ ٱلْمُنتَهَىٰ٤٢

Və`ənnə ila rəbbikəl muntəha

(Varlıq aləmində hər bir əməl sahibinin əməlinin və hər bir canlının hərəkətinin) son(u) sənin Rəbbinə tərəfdir.

وَأَنَّهُۥ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَىٰ٤٣

Və`ənnəhu huvə əzhəkə və`əbka

Güldürən və ağladan (bu iki sifəti varlıqlarda yaradan) Odur.

وَأَنَّهُۥ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْيَا٤٤

Və`ənnəhu huvə əmatə və`əhya

(Bütün canlıları müəyyən edilmiş vaxtda) öldürən və (bütün ölülüləri Öz istəyi ilə) dirildən (də) Odur.

وَأَنَّهُۥ خَلَقَ ٱلزَّوْجَيْنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلْأُنثَىٰ٤٥

Və`ənnəhu xələqəz zəvcəyniz zəkərə vəl unsa

Həmçinin erkək və dişi cütlərini yaradan Odur.

مِن نُّطْفَةٍ إِذَا تُمْنَىٰ٤٦

Min-nutfətin iza tumna

Uşaqlığa tökülən zaman, nütfədən!

وَأَنَّ عَلَيْهِ ٱلنَّشْأَةَ ٱلْأُخْرَىٰ٤٧

Və`ənnə ələyhin nəş`ətəl uxra

Həmçinin (səma kitabları və bəşəri şəriətlərdə yazıldığı kimi əzəli elm və qəti ilahi istəyə əsasən) digər aləmi yaratmaq Onun öhdəsinədir.

وَأَنَّهُۥ هُوَ أَغْنَىٰ وَأَقْنَىٰ٤٨

Və`ənnəhu huvə əğna və`əqna

Və (istədiyini) ehtiyacsız edən və daimi sərvət verən (də) Odur.

وَأَنَّهُۥ هُوَ رَبُّ ٱلشِّعْرَىٰ٤٩

Və`ənnəhu huvə rəbbuş şi'ra

(Bəzi müşriklərin ibadət etdikləri) Şi’ranın (Şi’ra ulduzunun da) Rəbbi Odur.

وَأَنَّهُۥٓ أَهْلَكَ عَادًا ٱلْأُولَىٰ٥٠

Və`ənnəhu əhləkə adən əl ula

(Hudun qövmü) birinci Adı (Ad tayfasını) həlak edən də Odur.

وَثَمُودَاْ فَمَآ أَبْقَىٰ٥١

Vəsəmudə fəma əbqa

Həmçinin (Salehin qövmü) Səmudu! (Onlardan bir nəfəri belə) saxlamadı.

وَقَوْمَ نُوحٍ مِّن قَبْلُ‌ۖ إِنَّهُمْ كَانُواْ هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَىٰ٥٢

Vəqəvmə nuhin min qəbl, innəhum kanu hum əzləmə və`ətğa

Eləcə də, onlardan əvvəl Nuhun daha zülmkar və üsyankar olan qövmünü (həlak etdi).

وَٱلْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَىٰ٥٣

Vəl mu`təfikətə əhva

Və (Lutun qövmünün yuxarı qaldırdıqdan sonra) üzü üstə yerə çırpdığı alt-üst edilmiş şəhərləri(ni)!

فَغَشَّـٰهَا مَا غَشَّىٰ٥٤

Fəğəşşaha ma ğəşşa

Beləliklə, o şəhərləri (şiddətli əzab, daş yağışı və sairədən) bürüyən bürüdü.

فَبِأَىِّ ءَالَآءِ رَبِّكَ تَتَمَارَىٰ٥٥

Fəbiəyyi alai rəbbikə tətəmara

(Bütün hadisələr aləmin kamil quruluşunu təşkil edən nemətlərin fövqündədir.) Belə isə Rəbbinin nemətlərinin hansı birinə şəkk edirsən?!

هَـٰذَا نَذِيرٌ مِّنَ ٱلنُّذُرِ ٱلْأُولَىٰٓ٥٦

Haza nəzirun mminən nuzuril ula

Bu (Peyğəmbər və onun kitabı, bunların hər biri bəşəriyyət üçün) əvvəlki qorxudanlar qismindən olan bir qorxudandır.

أَزِفَتِ ٱلْأَزِفَةُ٥٧

Əzifətil azifəh

(Allahın zatına məxsus əzəli ilahi elmə əsasən) yaxınlaşmalı olan (Qiyamət) yaxınlaşmışdır.

لَيْسَ لَهَا مِن دُونِ ٱللَّهِ كَاشِفَةٌ٥٨

Ləysə ləha min duni-llahi kaşifəh

Onun zamanını Allahdan başqa bir aşkar edən yoxdur və (gerçəkləşən zaman) onu Allahdan başqa heç kəs yox edə, təxirə sala və (qorxu və əzabını) dəf edə bilməz.

أَفَمِنْ هَـٰذَا ٱلْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ٥٩

Əfəmin hazal hədisi tə'cəbun

Yoxsa (ümmətlərin vəziyyəti, Qiyamətin yaxınlaşması və Qur'an barəsində deyilən) bu sözə təəccüb edirsiniz?!

وَتَضْحَكُونَ وَلَا تَبْكُونَ٦٠

Vətəzhəkunə və la təbkun

Və gülürsünüz, ağlamırsınız?!

وَأَنتُمْ سَـٰمِدُونَ٦١

Və`əntum samidun

Təkəbbür göstərir, oxuyur, əyləncə və qəflət içərisindəsiniz?!

فَٱسْجُدُواْ لِلَّهِ وَٱعْبُدُواْ٦٢

Fascudu lilləhi va'buduv

Allaha səcdə və ibadət edin